نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی دانشگاه شیراز

2 استاد بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز

3 دانشیار بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز

چکیده

     در این تحقیق با مدنظر قرار دادن شرایط خشکسالی بر اساس حجم جریان ورودی به مخزن سد، به تعیین خشکسالی­های مخزن از روش­های مختلف پرداخته، تا ضمن مقایسه با شرایط خشکسالی در ایستگاه­های هواشناسی و هیدرومتری، امکان ارزیابی شاخص­های مورد استفاده در حوضه نیز حاصل گردد. همچنین ارتباط حجم ورودی تجمعی به مخزن سد در تاریخ­های بحرانی با حجم ورودی تجمعی مخزن در ماه­های قبل با استفاده از معادلات رگرسیونی مورد بررسی قرار گرفت تا بتوان با مشخص شدن متغیرهای مؤثر، برای بهره برداری از آب سد در آینده گام برداشته و مدیریت مطلوب را تدوین نمود. ابتدا از شاخص بارش استاندارد شده[1] به دو روش مکی و همکاران[2] و نالبانتیس و تساکریس[3] برای بررسی خشکسالی های هواشناسیدر چهار ایستگاه باران سنجی در حوضه کر (بالادست سد درودزن) استفاده شد. همچنین شرایط خشکسالی هیدرولوژیک بر اساس جریان ورودی به مخزن سد درودزن و ایستگاه هیدرومتری چمریز نیز با استفاده از شاخص خشکسالی جریان رودخانه بررسی گردید. طبق   نتایج بدست آمده شاخص بارش استاندارد شده به تنهایی شاخص مناسبی برای پایش خشکسالی منطقه ای نبوده و اعمال شاخص خشکسالی جریان رودخانه[4] بر جریان ورودی به مخزن که نماینده ای از کل حوضه است، مناسب تر است. به منظور تعیین ارتباط حجم ورودی تجمعی به مخزن سد در تاریخ های بحرانی با حجم ورودی تجمعی مخزن در ماه های قبل، روز اول ماه های فروردین، اردیبهشت، خرداد و تیر به عنوان تاریخ های بحرانی در نظر گرفته شدند. بر اساس معادله های نهایی، حجم ورودی به مخزن در تاریخ های اول اردیبهشت، اول خرداد و اول تیر، در ارتباط مستقیم با حجم ورودی مخزن در یک ماهه­ی قبل می­باشد، این بدان معنی است که با نزدیک شدن به دوره خشکی، حجم ورودی به مخزن به تعادل رسیده و کمتر تحت تأثیر فصل بارندگی یا به عبارتی شاخص های خشکسالی که نمادی از عوامل اقلیمی هستند، می­باشد حال آنکه در تاریخ اول فروردین قرار گرفتن ماه مهر در کنار ماه های بهمن و  دی به عنوان متغیر مؤثر، بر تغییرات تابع، این نکته را می­رساند که حجم ورودی به مخزن در تاریخ اول فروردین وابسته به فصل بارندگی است که این موضوع اهمیت شاخص های خشکسالی و همچنین تأثیر عوامل اقلیمی بر حجم ورودی به مخزن در فصل بارندگی را نشان می دهد.



[1] - Standard Percipitation Index (SPI)


[2] - Mckee et al.


[3] - Nalbantis and Tesakiris


[4] - Streamflow Drought Index (SDI)

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Regional Drought Monitoring Based On Infelow Into The Doroodzan ReservoirOIR In Fars Province

نویسندگان [English]

  • Azam Ranjbar 1
  • Davar Khalili 2
  • Shahrokh Zand Parsa 3
  • Ali Akbar Kamgar-Haghighi 2

چکیده [English]

     In this study reservoir inflow volume is used to investigate drought conditions by various methods so that by comparison with drought conditions at meteorological and hydrometric stations, the used drought indices could be evaluated. Also, relationships between cumulative reservoir inflow volumes at critical dates and those of the previous months were investigated, in order to identify effective variables for future utilization of stored water and implementation of optimal management decisions for reservoir operation. At first, the SPI was used in two different manners, by applying the method by Mckee  and also by applying the method by Nalbantis and Tsakiris, in order to investigate meteorological droughts in four rainfall stations at Kor watershed (upstream of Doroodzan Dam). Also, hydrological drought conditions were investigated based on data on inflow into the Doroodzan reservoir and Chamriz hydrometric station, which were modeled utilizing the SDI, which according to the results the SPI and the SDI from the hydrometric station data, would not be sufficient for drought monitoring and utilization of the SDI on inflow into the reservoir as a good representative of the entire watershed would be more appropriate. In order to establish relationships between cumulative reservoir inflows at critical dates with cumulative reservoir inflow of previous months, the first days of Farvardin, Ordibehesht, Khordad and Tir were considered as critical dates. According to final equations, inflow into the reservoir on the first days of Ordibehesht, Khordad and Tir are directly related to cumulative inflows of the previous month. This would indicate that as the non-rainy season approaches, inflow volume stabilizes and is less effected by rainfalls or in other words by climatological factors. Whereby, for the first day of Farvardin, month of Mehr along with Dey and Bahman as effective variables indicates that inflow volume on the first day of Farvardin is dependent on the rainy season, which would highlight the importance of drought indices and also climatological factors on reservoir inflow during the rainy season.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought indices
  • Reservoir inflow
  • Climatological factors