نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده‌ی مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانش آموخته دکترای آبیاری و زهکشی دانشگاه شهید چمران اهواز واستادیار گروه تولیدات گیاهی و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه

3 استادیار مرکزتحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی نیشابور

چکیده

به­منظور بررسی اثر سطوح مختلف تنش آبی و نیتروژن بر تجمع ماده خشک در گیاه ذرت رقم سینگل کراس 704 (KSC704)، آزمایشی به­صورت کرت­های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی شهرستان نیشابور در سال 1393 اجرا گردید. تیمارهای اصلی شامل دو سطح تنش آبی 80 و 60 درصد در هر یک از مراحل سه گانه رشد رویشی (80IR و 60IR)، گل­دهی (80IG و 60IG) و پر شدن دانه (80IP و 60IP) بود که هر یک در دو سطح تیمار فرعی نیتروژن شامل سطح 100 (100N) و 50 درصد (50N) اعمال گردید. بیشترین مقدار ماده خشک در تیمار شاهد (بدون تنش) و برابر با 8/22 تن در هکتار تولید گردید، تنش­های آبی و نیتروژن اعمالی در مراحل مختلف رشد، باعث کاهش ماده خشک نهایی گردید و کمترین مقدار ماده خشک در تنش­های اعمالی در مرحله رویشی (50N60IR) و برابر با 2/13 تن در هکتار به­دست آمد، بیشترین مقدار کارایی مصرف آب نیز در تیمار شاهد و برابر با 77/1 کیلوگرم بر متر مکعب اندازه­گیری شد. تجزیه و تحلیل آماری نتایج نشان داد که تأثیر تنش­های آبی و نیتروژن و اثر متقابل آنها در سطح یک درصد بر ماده خشک و کارایی مصرف آب معنی­دار بوده است. طبق نتایج به­دست آمده، توصیه می­گردد به­منظور دست­یابی به حداکثر کارایی مصرف آب، مصرف آب و نیتروژن به­صورت کامل انجام پذیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Effects of Water and Nitrogen Stress at Different Growth Stages on Biomass Accumulation of Maize KSC704

نویسندگان [English]

  • Abdolrahim Hooshmand 1
  • Amir Salari 2
  • Ahmad Jafar nejhad 3

چکیده [English]

In order to study the effect of water and nitrogen stress on biomass in Maize variety KSC704, an experiment was conducted at Agricultural and Natural Resources Research Center of Neyshabour city in year 2013. The experimental design was randomized complete block with three replications. The main treatments consisted of two levels of water stress 80 and 60 percent of water requirement in each of the three stages of growth vegetative, reproductive and grain filling and secondary treatments of two levels of 100 and 50 percent nitrogen. Most of biomass was produced in the control (no stress) equal to 22.8 ton/ha. Water and nitrogen stress applied at different stages of growth, has decreased final biomass. Water and nitrogen stress at vegetative growth stage had highest effect on biomass and lowest biomass was measured in IR60N50 equal to 13.2 ton/ha. Statistical analysis of results also showed that effects of water and nitrogen stress and interaction effects of irrigation and nitrogen had significant effect on biomass and water use efficiency at 1 percent level. The highest water use efficiency were obtained in control (I100N100) treatment with 1.77 kilograms per cubic meter. According to the results, it is recommended to maximize water use efficiency, water and nitrogen use completely done.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water Stress
  • Maize
  • Biomass
  • Nitrogen

1-     اعتدالی،س و م. امامزاده ایی 1391. اثرات تنش آب و کود بر عملکرد و مقدار پروتئین ذرت علوفه ای در سیستم کود- آبیاری. علوم و مهندسی آبیاری35(4): 47-39.

 

2-    شیخی، م.، ساجدی، ن و م. جیریایی. 1391. تأثیر تنش کمبود آب بر خصوصیات زراعی هیبریدهای ذرت در شرایط اقلیمی اراک. مجله زراعت و اصلاح نباتات، 8(3): 110-101.

 

3-    علیزاده، ا.، مجیدی، ه.ا.، نادیان، ح.، نورمحمدی، ق و م. عامریان. 1386. بررسی اثر تنش خشکی و مقادیر مختلف نیتروژن بر فنولوژی و رشد و نمو ذرت. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 14(5): 128-116.

 

4-    غدیری، ح و م. مجیدیان. 1382. تأثیر سطوح نیتروژن و قطع آبیاری در مراحل شیری و خمیری شدن دانه بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارایی استفاده از آب در ذرت­دانه‌ای. مجله علوم آب و خاک، 7(2): 113-103.

 

5-    لک، ش.، نادری، ا.، سیادت، ع.، آینه­بند، ا.، نورمحمدی، ق و ه. موسوی. 1386. تأثیر سطوح مختلف آبیاری، نیتروژن و تراکم بوته بر عملکرد، اجزای عملکرد و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی ذرت دانه‌ای در شرایط آب و هوایی خوزستان. مجله علوم آب و خاک، 11(42): 14-1.

 

6-    مجدم، م.، نادری، ا.، نورمحمدی، ق.، سیادت، ع.ا.، آینه­بند، ا. و ه. موسوی. 1387. بررسی تأثیر تنش کمبود آب، مقادیر مختلف و شیوه توزیع نیتروژن بر عملکرد دانه و بازده نیتروژن ذرت دانه ای. مجله علوم کشاورزی ایران، 1: 106-97.

 

7-    مجیدیان، م.، قلاوند، ا.، کریمیان، ن و ع. کامگار­حقیقی. 1387. تاثیر مقادیر مختلف نیتروژن، کود دامی و آب آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت. مجله الکترونیک تولید گیاهان زراعی، 1(2): 85-67.

 

8-    Abo-El-Kheir,  M.S.A. and  B.B. Mekki. 2007. Response of maize single cross-10 to water deficits during silking and grain filling stages. World Journal of Agricultural Sciences, 3(3): 269-272.

 

9-    Cakir, R. 2004. Effect of water stress at different development stages on vegetative and reproductive growth of corn. Field Crops Research, 89(1): 1–16.

 

10- Classsen, M. M. and R. H. Shaw. 1970. Water deficit effects on com grain components. Agronomy Journal, 62:652-655.

11- DiPaolo, E. and M. Rinaldi. 2008. Yield response of maize to irrigation and nitrogen fertilization in a Mediterranean environment. Field Crops Research, 105(3): 202–210.

 

12- Eghball, B. and J. F. Power. 1999. Composted and noncomposted manure application to conventional and no-tillage systems maize yield and nitrogen uptake. Agronomy Journal, 91: 819–825.

 

13- Gheysari, M., Mirlatifi, S. M., Bannayan, M., Homaee, M. and G. Hoogenboom. 2009. Interaction of water and nitrogen on maize grown for silage. Agricultural Water Management, 96(5):809 – 821.

 

14- Ghooshchi, F., Seilsepour, M. and P. Jafari. 2008. Effects of water stress on yield and some agronomic traits of maize (SC 301), American-Eurasian Journal, Agricultural and Environmental Sciences, 4(3): 302-305.

 

15- Godwin, D.C. and C.A. Jones. 1991. Nitrogen dynamics in soil plant systems. In: Hanks, R.J., Ritchie, J.T. (Eds.), Modeling Plant and Soil System. Agronomy, 31: 287–321.

 

16- Hall, A. J. L., Emcoff, J. H. and N. Trapani. 1981. Water stress before and during flowering in maize and its effects on yield its Components, and Their determinants. Maydica, 26:19-38.

 

17- Hirzel, J., Matus, I., Novoa, F. and I. Walter. 2007. Effect of poultry litter on silage maize (Zea mays L.) production and nutrient uptake. Spanish Journal of Agricultural Research, 5(1): 102–109.

 

18- Lemcoff, J. H. and R. S. Loomis.1986. Nitrogen influenced on yield determination in maize. Crop Science Journal, 26:1017 – 1022

 

19- Liao, C. F. H. and W. V. Bartholomew. 1974. Relation between nitrate absorption and water transpiration by maize. Soil Science Society of American Proceeding, 38 (3): 472–479.

 

20- Mcperson, H. G. and J. S. Boyer. 1997. Regulation of grain yield by photosynthesis in maize subjected to a water deficiency. Agronomy Journal, 69:714-718.

 

21- Moser, S. B., Feil, B., Jampatong, S. and P. Stamp. 2006. Effects of pre-anthesis drought, nitrogen fertilizer rate, and variety on grain yield, yield components, and harvest index of tropical maize. Agricultural Water Management, 81: 41–58.

 

22- Nesmith, D. S. and J. T. Ritchie. 1992. Short and long term responses of corn to a pre-anthesis soil water deficit Agronomy Journal, 84:107-113.

 

23- Ouottar, S. R., Jones, J. and R. K. Crookston.1987. Effects of water deficit during grain filling on the pattern of maize kernel growth and development, Crop Science Journal, 27:726-730.

 

24- Pandey, R. K., Maranville, J. W. and A. Admou. 2000. Deficit irrigation and nitrogen effects on maize in a Sahelian environment. I. Grain yield and yield components. Agricultural Water Management, 46(1): 1–13.

 

25- Pang, X. P. and J. Letey. 1998. Development and evaluation of ENVIRO-GRO, an integrated water, salinity, and nitrogen model. Soil Science Society of America Journal, 62(5): 1418–1427.

 

26- Shangguan, Z. P., Shao, M. A. and J. Dyckmans. 2000. Nitrogen nutrition and water stress effects on leaf photosynthetic gas exchange and water use efficiency in winter wheat. Environmental and Experimental Botany, 44(2): 141–149.

 

27- Singh, B. R. and D. P. Singh. 1995. Agronomic and physiological responses of sorghum, maize and pearl millet to irrigation. Field Crops Research, 42 (2-3): 57–67.

 

28- Siri, B. 1993. Influence of drought stress on seedling growth and leaf anatomy as related to yield components and grain yield of tropical maize cultivars. Ph.D. thesis, Christians-Albrechts-University of Kiel, Germany.

 

29- Stone, P. J., Wilson, D. R., Reid, J. B. and R. N. Gillespie. 2001. Water deficit effects on sweet corn. I. Water use, radiation use efficiency, growth, and yield. Australian Journal of Agricultural Research, 52(1): 103–113.

 

30- Zand-Parsa, Sh. and A. R. Sepaskhah. 2001. Optimal applied water and nitrogen for maize. Agricultural Water Management, 52(1): 73–85.

 

31- Zeid, I. M. and N. A. El-Semary. 2001. Response of two differentially drought tolerant varieties of maize to drought stress. Pakistan Journal of Biological Sciences, 4(7): 779-784.