پتانسیل‎یابی اراضی مستعد برای اجرای سامانه‎های آبیاری تحت فشار در دشت اردبیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی

چکیده

سامانه‎های آبیاری تحت فشار با استفاده از پارامترهای آب، خاک و گیاه طراحی می‎شوند. طراحی موفق این سامانه‎ها به عوامل زیادی از قبیل شرایط اقلیمی، کیفیت آب، وضعیت توپوگرافی، مشخصات خاک، نوع محصول و شرایط اجتماعی- فرهنگی بستگی دارد. این تحقیق در دشت اردبیل با مساحت تقریبی121000 هکتار برای پتانسیل‎یابی اراضی مستعد برای اجرای سامانه‎های مختلف آبیاری انجام شد. در این تحقیق جهت پتانسیل یابی اراضی در ابتدا میزان تاثیر عوامل مختلف با استفاده از اعداد صحیح (3+) تا (3-) در هفت درجه امتیاز‎دهی شد. در ادامه با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و در محیط نرم‎افزاری Expert Choice وزن‎دهی انجام گرفت. وزن‎های به‌دست آمده برای هر پارامتر، در محیط ArcGIS با روش توابع هم‎پوشانی وزنی به نقشه تبدیل شدند. با استفاده از روش برهم‎نهی نقشه‎های مختلف در هر روش آبیاری، پتانسیل آن روش آبیاری برای دشت محاسبه و پهنه‎بندی گردید. نتایج نشان داد حدود 72 درصد از اراضی دشت قابلیت اجرای سامانه آبیاری سطحی، 59 درصد مناسب برای آبیاری بارانی، 45درصد قابلیت اجرای آبیاری قطره‎ای و 5/32 درصد برای آبیاری عقربه‎ای مناسب است. همچنین نتایج نشان داد که مهم‎ترین عوامل محدود کننده برای استفاده از سامانه‎های آبیاری شامل توپوگرافی، کیفیت آب و کل آب قابل دسترس بودند. از طرفی بر اساس نتایج این تحقیق در شمال و شمال‎غرب دشت اردبیل، یون‎های کلر و سدیم عوامل محدود کننده اجرای آبیاری بارانی و شوری عامل محدود کننده سامانه آبیاری قطره‎ای است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Potentiality of Susceptible Land for Pressurized Irrigation Systems in Ardabil Plain

چکیده [English]

Pressurized irrigation systems using water, soil and plants parameters are designed. The successful design of these systems depends on many factors such as climatic conditions, water quality, topography, soil characteristics, crop and socio-cultural conditions. This research was carried out in Ardebil plain with an approximate area of 121000 hectares for potential land use for different irrigation systems. In this research, to determine the potential of land, at first, the effect of different factors was evaluated using integer numbers (+3) to (-3) in seven grades. In the following, used a hierarchical analysis process by the Expert Choice software. The weights obtained for each parameter, using overlapping functions in the ArcGIS were become converted to map. By using overlap method of different maps for each irrigation method, the potential of this irrigation method for the plain was calculated and zoned. The results showed that about 72 percent of plain lands for surface irrigation, 59 percent for sprinkler irrigation, 45 percent for drip irrigation, and 32.5 percent for center pivot system were suitable. Also, the results showed that the most important limiting factors were availability of irrigation systems including topography, water quality and total water availability. On the other hand, based on the results of this research, in the north and northwest of Ardebil plain, chlorine and sodium ions are factors limiting the effect of sprinkler irrigation, and salinity limits the drip irrigation system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sprinkler irrigation
  • Drip Irrigation
  • Analytic Hierarchy Process
  • ArcGIS