بررسی تغییرات سدسازی و تغییر رژیم هیدرولوژی رودخانه کارون بر شوری اراضی و رخداد پدیده گرد و غبار در دشت خوزستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی گروه علوم خاک دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان

چکیده

این مطالعه برای بررسی اثر سدسازی و تغییر رژیم هیدرولوژی رودخانه کارون بر زیست بوم منطقه انجام شد. برای بررسی تغییرات دبی و شوری رودخانه کارون، از آمارهای یک دوره چهل‌ساله(95-1355) رودخانه کارون در ایستگاه ملاثانی استفاده شد. هم‌چنین تغییرات شوری و سدیمی خاک، در محدوده معینی از دشت خوزستان، به وسعت حدود 6800هکتار در پایین‌دست شهر اهواز و در شمال تالاب شادگان، در طی سال‌های 1369، 1389و 1395 مقایسه شد. نتایج نشان داد میزان شوری از سال 1369تا 1395 رو به افزایش است. با تغییر رژیم هیدرولوژی رودخانه کارون و کاهش دبی آن، از یک سو کیفیت آب ‌‌‌به شدت کاهش یافته و میزان املاح نیز به بیش از دو برابر افزایش یافته است. از سوی دیگر ممانعت از جریان سیلابی دشت، سبب شوری شدید خاک‌ها شده است. بطوری‌که مساحت اراضی با شوری بیش از30 دسی‌زیمنس بر متر برای وسعت 6800هکتاری مورد مطالعه، از 5248 هکتار(2/77%) در سال 1369 به 6754 هکتار(3/99%) در سال 1395 افزایش یافته است. به دلیل ایجاد این میزان از شوری که فراتر از حد تحمل گیاهان شور دوست بومی است، پوشش گیاهی منطقه از بین رفته و خاک لخت شده است. در این مناطق عاری از پوشش گیاهی در مواجه با بادهای دائمی منطقه، طوفانهایی از گرد و غبار ایجاد شده است. بنابراین تغییر رژیم هیدرولوژی رودخانه، عامل بخشی از مشکلات فعلی کیفیت هوا بشمار می‌آید. از این‌رو بازنگری و تجدید نظر در عوامل موثر در تغییر رژیم هیدرولوژی، که از آن جمله اقدامات سد سازی و انتقال از سرشاخه‌ها می‌باشد، ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effect of dam construction and change of hydrology regime's Karoon River on soil salinity and dust haze of Khuzestan plain

چکیده [English]

This study was done for evaluation of dam contractions and hydrology regime change effects of Karoon River on ecology of some part of Khuzestan plain. To study the flow and salinity changes of Karun River, the data for a forty-year period of Karun River, Mollasani station, were used. Also changes in salinity and alkalinity of the soil during summer and in a certain range of Khuzestan plain with an area of around 7,000 hectares, in the downstream of Ahwaz and north of Shadegan marshland, For a period of 25 years, from 1991 to 2016 during the summer during the 1991, 2010 and 2016 were compared. The results show that the salinity was increasing from 1991 atnow. The water quality of Karoon River was decreased intensively and salinity was increased twice under newsituation from 1991 to 2016. On the other hands, soil salinity were increased under this new situation. The soil salinity area with EC more than 30 dS/m increased from 5248 ha (77.2%) at 1991 to 6754 ha (99.3%) at 2016 in 6800 ha. The same trend was observed for sodium absorption ratio)SAR). This EC increasing removed all natural holomorphic plant in this area. Dust haze were produced under this situation after soil was bare. Therefore, human made some problems under this new situation and make high dust haze. Therefore, we must revise in dam construction and hydrology changes strategy for renew ecosystem.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dam construction
  • dust haze
  • Karoon
  • hydrology
  • Salinity
  • soil